SEC đặt nền cho quy tắc lưu ký tài sản mã hoá: hai dự thảo, một lộ trình chưa khép

Uỷ ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) đang xử lý phần ít gây chú ý nhất nhưng ràng buộc nhất của khung pháp lý tài sản mã hoá: ai được phép giữ tài sản của khách hàng, và giữ theo cơ chế nào. Một dự thảo quy tắc lưu ký dành cho các công ty tư vấn đầu tư đã chuyển tới khâu rà soát của Nhà Trắng, còn bản dành cho công ty môi giới – tự doanh mới nằm trong danh mục công việc.

Thông tin được Taylor Lindman, luật sư trưởng của Crypto Task Force thuộc SEC, trình bày tại sự kiện chính sách do CoinDesk tổ chức ở Washington. Ông mô tả toàn bộ chương trình nghị sự tài sản mã hoá của cơ quan này là công việc "đặt nền móng", và thừa nhận phần lớn trong đó không hấp dẫn về mặt truyền thông.

Vì sao lưu ký là nút thắt kỹ thuật

Hai vướng mắc được nêu đều thuộc loại vận hành chứ không phải nguyên tắc. Với công ty môi giới – tự doanh, câu hỏi là làm sao nắm giữ một tài sản mã hoá không phải chứng khoán trong bảng cân đối của mình mà không phải xin một dạng đăng ký riêng. Với công ty tư vấn đầu tư, câu hỏi là tài sản của khách hàng được đặt ở đâu thì hợp lệ.

Cách tiếp cận mà Lindman mô tả là kéo các định chế trung gian chứng khoán hiện hữu vào trạng thái quen thuộc với blockchain, gồm cả việc nắm giữ và giao dịch tài sản mã hoá là chứng khoán lẫn không phải chứng khoán. Nói cách khác, SEC không dựng một hệ thống song song mà cố đưa loại tài sản mới vào các định chế đã có giấy phép.

Trong lúc chờ quy tắc chính thức, cơ quan này đã đặt hai mốc tạm thời. Một tuyên bố cấp bộ phận chuyên môn hồi tháng 12 định hướng cho công ty môi giới – tự doanh về cách xử lý lưu ký, và một động thái vào tháng 9/2025 cho phép công ty tư vấn đầu tư gửi tài sản khách hàng tại các tổ chức tín thác được cấp phép cấp bang với tư cách bên lưu ký đủ điều kiện.

Quy trình còn dài và chưa có gì chốt

Dự thảo dành cho công ty tư vấn đầu tư mới ở khâu rà soát của Văn phòng Quản lý và Ngân sách thuộc Nhà Trắng. Chỉ sau khi được thông qua ở bước này, SEC mới công bố đề xuất chính thức và mở lấy ý kiến ngành cùng công chúng. Bản dành cho công ty môi giới – tự doanh thậm chí chưa bước vào vòng rà soát đó.

Tiền lệ gần nhất cho thấy khoảng cách giữa đề xuất và quy tắc có hiệu lực. Nỗ lực xây quy tắc lưu ký năm 2023, dưới thời chủ tịch Gary Gensler với quan điểm rằng chính các công ty tài sản mã hoá không đủ tư cách làm bên lưu ký, chưa bao giờ đi tới bản cuối và bị bỏ khi ban lãnh đạo mới tiếp quản cơ quan này.

Điều các tổ chức có thể chuẩn bị

Với doanh nghiệp Việt Nam có đối tác, quỹ hoặc pháp nhân liên quan tới thị trường Mỹ, phần việc đáng làm trước không nằm ở dự đoán nội dung quy tắc mà ở hồ sơ nội bộ. Việc phân loại từng tài sản trong danh mục theo trục chứng khoán hay không phải chứng khoán quyết định luồng lưu ký nào được áp dụng, và phân loại này cần có lập luận pháp lý kèm theo.

Trục thời gian gần là cửa sổ lấy ý kiến, nếu dự thảo cho công ty tư vấn đầu tư vượt qua khâu rà soát. Đây là thời điểm các tổ chức nước ngoài đang dùng dịch vụ lưu ký tại Mỹ có thể nêu vướng mắc vận hành cụ thể, trước khi bản cuối định hình. Trục xa hơn là hợp đồng với bên lưu ký, vốn có thể phải sửa nếu tiêu chí đủ điều kiện thay đổi.

Phần còn để ngỏ

Nội dung chi tiết của cả hai dự thảo chưa công bố, nên các tiêu chí để một tổ chức được công nhận là bên lưu ký đủ điều kiện vẫn chưa xác định. Nguồn cũng không nêu mốc thời gian dự kiến cho từng bước. Phần chắc chắn duy nhất ở thời điểm này là hướng đi: đưa tài sản mã hoá vào các định chế trung gian sẵn có thay vì cấp phép một lớp trung gian mới.