Hy Lạp thông qua luật thuế Tài sản số: lãi vốn, staking và DeFi chịu hai mức thuế khác nhau

Quốc hội Hy Lạp vừa thông qua một đạo luật thuế áp dụng riêng cho tiền mã hoá, chuyển từ một đề xuất từng được đưa ra tham vấn công khai hồi tháng 10 sang văn bản chính thức được các nghị sĩ biểu quyết. Điều khoản về Tài sản số nằm trong một gói luật lớn hơn của Bộ Tài chính, vốn chủ yếu xử lý các vấn đề nợ công, giám sát tài chính và kế toán nhà nước.

Luật đặt ra một ngưỡng miễn thuế hàng năm cho lãi vốn từ giao dịch tiền mã hoá của nhà đầu tư cá nhân. Vượt qua ngưỡng này, toàn bộ khoản lãi trong năm, không chỉ phần vượt ngưỡng sẽ bị tính thuế theo một mức thuế cố định. Cơ chế tính thuế dựa trên chênh lệch giữa giá trị tài sản khi được chuyển nhượng (bán, chi tiêu, hoặc đổi lấy tài sản khác có giá trị tương đương tiền) và chi phí mua ban đầu.

Hai nhóm thu nhập, hai mức thuế

Điểm đáng chú ý trong cách thiết kế luật là việc tách bạch hai loại thu nhập có bản chất kinh tế khác nhau. Lãi vốn từ việc bán hoặc chi tiêu Tài sản số được xếp vào một nhóm, còn thu nhập phát sinh từ việc nắm giữ và cho tài sản làm việc(staking), cho vay, cung cấp thanh khoản trong các giao thức DeFi được Bộ Tài chính Hy Lạp xếp vào nhóm thu nhập lãi suất, chịu một mức thuế riêng, cao hơn mức thuế lãi vốn.

Cách phân loại này buộc nhà đầu tư phải lưu giữ hồ sơ giao dịch chi tiết hơn nhiều so với trước: không chỉ giá mua và giá bán của từng tài sản, mà còn phải tách riêng phần thu nhập đến từ phần thưởng staking hay lãi cho vay để áp đúng mức thuế. Với các nhà giao dịch thường xuyên hoán đổi giữa nhiều loại Tài sản số mà không rút ra tiền pháp định, yêu cầu ghi chép này có thể trở thành gánh nặng vận hành đáng kể.

Vướng mắc chưa được giải quyết

Chính phủ Hy Lạp tuyên bố rằng việc hoán đổi một đồng tiền mã hoá này lấy một đồng khác không nên bị coi là sự kiện chịu thuế lãi vốn. Tuy nhiên, bộ phận thẩm định khoa học của quốc hội đã cảnh báo rằng cách diễn đạt trong văn bản luật vốn dùng cụm từ bao quát để chỉ các hình thức chuyển nhượng 'có đối giá' có thể vô tình bao gồm cả giao dịch hoán đổi token, trái với ý định ban đầu của chính phủ.

Cơ quan thẩm định đề nghị bổ sung một điều khoản miễn trừ rõ ràng cho giao dịch hoán đổi, cùng quy định cụ thể hơn cho các giao dịch liên quan đến stablecoin và tiền điện tử. Đây là chi tiết có ý nghĩa thực tế lớn với những nhà giao dịch luân chuyển liên tục giữa các tài sản mà không bao giờ quy đổi ra tiền pháp định, nhóm này hiện chưa biết chắc liệu mỗi lần hoán đổi có bị tính là một lần chịu thuế hay không.

Điều còn bỏ ngỏ với doanh nghiệp và nhà đầu tư

Luật cũng cho phép khai báo tự nguyện các khoản thu nhập tiền mã hoá chưa từng kê khai trước đây, trong một khoảng thời gian nhất định, mà không bị phạt chậm nộp nếu người khai báo đáp ứng điều kiện và hoàn tất nghĩa vụ thuế trong thời hạn quy định. Đây là cơ chế thường thấy ở các nước lần đầu đưa Tài sản số vào hệ thống thuế, nhằm khuyến khích minh bạch hoá thay vì truy thu hồi tố.

Giới chức tài chính Hy Lạp thừa nhận chưa ước tính được số thu ngân sách từ sắc thuế mới, với lý do phần lớn nhà đầu tư trong nước giao dịch qua các sàn đặt máy chủ ở nước ngoài — khiến việc xác định quy mô thị trường nội địa trở nên khó khăn. Các hướng dẫn thi hành chi tiết hơn về minh bạch giao dịch và kiểm toán thuế được cho là sẽ ban hành trong thời gian tới, và đây mới là phần sẽ quyết định luật vận hành trên thực tế ra sao.

Với doanh nghiệp Việt Nam đang theo dõi xu hướng lập pháp về Tài sản số ở các nước, trường hợp Hy Lạp cho thấy một mẫu hình phổ biến: tách thuế lãi vốn khỏi thuế thu nhập thụ động, đặt ngưỡng miễn thuế nhỏ cho nhà đầu tư cá nhân, nhưng để ngỏ câu hỏi về hoán đổi tài sản — đúng loại giao dịch mà khung pháp lý Tài sản số của Việt Nam, khi được ban hành, nhiều khả năng cũng sẽ phải trả lời.