Dự luật Clarity Act mắc kẹt tại Thượng viện Mỹ, nhưng M&A tiền mã hoá vẫn lập kỷ lục

Ngày 15/9, dự luật Clarity Act — văn bản được kỳ vọng sẽ phân định rạch ròi Tài sản số nào thuộc thẩm quyền giám sát của Uỷ ban Chứng khoán Mỹ (SEC) và tài sản nào thuộc Uỷ ban Giao dịch Hàng hoá Tương lai (CFTC) — đã không vượt qua phiếu thủ tục tại Thượng viện, với 49 phiếu thuận và 50 phiếu chống, thiếu so với ngưỡng 60 phiếu cần thiết để đưa ra thảo luận chính thức.

Đàm phán đổ vỡ xoay quanh các quy định về đạo đức công vụ đối với quan chức cấp cao có lợi ích kinh doanh trong lĩnh vực tiền mã hoá, trong đó có Tổng thống Donald Trump, cùng những lo ngại về bảo vệ nhà đầu tư và phòng chống dòng tiền bất hợp pháp. Với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 đang đến gần và quỹ thời gian lập pháp còn lại ít, khả năng dự luật được thông qua trong năm nay đã giảm mạnh.

Câu hỏi đặt ra là: khi khung pháp lý tổng thể chưa có, liệu hoạt động mua bán sáp nhập (M&A) trong ngành Tài sản số có chững lại vì giới đầu tư truyền thống e ngại rủi ro pháp lý khi mua một doanh nghiệp mà cách phân loại token của nó có thể thay đổi theo thời gian.

Ngân hàng đầu tư: luật không phải cửa duy nhất

Theo những người làm ngân hàng và quỹ đầu tư mà CoinDesk phỏng vấn, câu trả lời không phải là có hay không, mà là tác động sẽ lệch về từng mảng. Giao dịch ở những lĩnh vực đã được SEC và CFTC vẫn tiếp diễn thay vì chờ luật, trong khi doanh nghiệp còn vướng câu hỏi pháp lý chưa giải quyết sẽ khó mua bán hơn.

Ông Paul McCaffery, phụ trách mảng Tài sản số tại ngân hàng đầu tư KBW, cho rằng việc Clarity Act bị chặn không làm thay đổi quỹ đạo của thị trường, vì Quốc hội không phải là nơi duy nhất ra chính sách.

Dẫn chứng ông đưa ra là chỉ hai ngày sau phiên bỏ phiếu tại Thượng viện, SEC đã phê duyệt cơ chế 'Innovation Exemption' tạm thời cho phép giao dịch giới hạn cổ phiếu Mỹ được mã hoá (tokenized) trên một số nền tảng onchain, và đến ngày 1/10 cơ quan này tiếp tục đề xuất quy định mới về cách công ty quản lý quỹ lưu giữ tài sản mã hoá của khách hàng.

CFTC cũng đang gỡ một số rào cản, trong đó có việc miễn trừ cho một số nhà cung cấp phần mềm và cập nhật hướng dẫn về đầu tư token hoá cũng như lưu trữ sổ sách dựa trên blockchain.

Ông Todd White, đối tác tại hãng tư vấn Architect Partners, cũng nghiêng về hướng này, cho rằng động thái của SEC có thể là chất xúc tác cho hoạt động liên quan tới token hoá tài sản, cả ở khía cạnh thương mại lẫn các giao dịch chiến lược.

Con số đứng sau nhận định

Theo số liệu của CryptoRank Research được CoinDesk dẫn lại, tổng giá trị giao dịch M&A được công bố trong lĩnh vực Tài sản số đạt mức kỷ lục 9,7 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026, tăng 44% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên số lượng thương vụ được công bố lại giảm 8% so với cùng kỳ, còn 87 thương vụ, trong đó bốn thương vụ lớn nhất chiếm tới 76% tổng giá trị công bố — cho thấy mức tăng trưởng đến từ một số ít giao dịch quy mô lớn, chứ không phải từ sự mở rộng đồng đều của thị trường.

Một ví dụ cụ thể được nêu là Payward, công ty mẹ của sàn Kraken, đã đồng ý mua lại công ty thanh toán Reap với giá 600 triệu USD và nền tảng phái sinh Bitnomial với mức giá lên tới 550 triệu USD, trong khi Nasdaq đồng ý đầu tư 100 triệu USD vào Payward kèm theo quan hệ hợp tác thương mại mở rộng. Những thương vụ này cho thấy nhu cầu mua lại giấy phép, công nghệ và kênh phân phối vẫn đủ lớn để duy trì hoạt động M&A ngay cả khi khung pháp lý toàn diện cho tiền mã hoá tại Mỹ chưa thành hình.

Vẫn có người tin luật mới là thứ không thể thay thế

Không phải ai cũng đồng tình rằng các động thái hành chính của SEC và CFTC có thể thay thế một đạo luật của Quốc hội. Ông Dmitriy Berenzon, đối tác tại quỹ đầu tư mạo hiểm Archetype, cho rằng một khung pháp lý rõ ràng hơn chắc chắn sẽ tạo ra nhiều giao dịch và quan hệ hợp tác hơn trong toàn ngành tài chính, và dẫn việc đạo luật GENIUS Act đã thúc đẩy mạnh việc chấp nhận stablecoin như một tiền lệ cho thấy quy tắc rõ ràng tạo ra lợi ích thực tế.

Ông Jake Brukhman, nhà sáng lập kiêm CEO quỹ đầu tư CoinFund, nhìn nhận theo hướng khác: việc Clarity Act không qua được không khiến môi trường pháp lý xấu đi, nó chỉ đơn giản là sự cải thiện mà bên mua kỳ vọng đã không đến.

Theo ông, điều này ngăn một đợt giảm rủi ro pháp lý đáng kể, vốn có thể đã thúc đẩy M&A nhanh hơn, đặc biệt với các công ty mà hoạt động kinh doanh gắn chặt với token và các khoản tài trợ trước khi phát hành token. Ngược lại, hạ tầng dựa trên cổ phần, mảng thanh toán và các doanh nghiệp đã hoạt động theo quy tắc rõ ràng sẵn có sẽ ít bị ảnh hưởng hơn.

Ông Will Nuelle, đối tác quản lý tại Galaxy Ventures, cũng nhận thấy sự phân hoá tương tự, khi hoạt động giao dịch đã tập trung vào những mảng mà SEC và CFTC đã giảm rủi ro pháp lý thông qua sáng kiến Project Crypto và các hướng dẫn chung, như hạ tầng sàn giao dịch, giao dịch giao ngay và tài sản thế chấp token hoá.

Điều còn để ngỏ với doanh nghiệp Việt Nam

Việt Nam hiện chưa có khung pháp lý riêng cho tài sản mã hoá tương đương Clarity Act, nhưng cũng đã có những nghị quyết và nghị định, thông tư hướng dẫn tương đương được quản lý bởi Uỷ Ban Chứng Khoán Nhà Nước. Mỹ là thị trường tham chiếu lớn nhất cho dòng vốn và công nghệ blockchain toàn cầu tiếp tục vận hành bằng các quyết định hành chính của SEC, CFTC thay vì luật.

Tại Việt Nam, Định nghĩa về Tài sản số tại việt Nam vẫn đang loại trừ Chứng khoán và tiền tệ. Trong tương lai quy tắc phân loại token vẫn có thể thay đổi theo nhiệm kỳ cơ quan quản lý.

Với doanh nghiệp Việt đang tìm đối tác, gọi vốn hoặc niêm yết gắn với Tài sản số ở thị trường Mỹ, điều này đồng nghĩa việc thẩm định pháp lý cho từng thương vụ cụ thể quan trọng hơn việc chờ một bộ luật tổng thể, vì ngay cả tại Mỹ, các bên tham gia thị trường cũng đang vận hành theo cách đó.